Afet Yönetiminde Coğrafi Yapay Zekâ (GeoAI) Uygulamalarının Bibliyometrik Analizi: Küresel Eğilimler ve Araştırma Ağları

Özet

Bu çalışmanın amacı, afet yönetiminde Coğrafi Yapay Zekâ (GeoAI) kullanımına ilişkin akademik literatürün yapısını, gelişim eğilimlerini ve araştırma ağlarını bibliyometrik analiz yöntemiyle incelemektir. Araştırma kapsamında Web of Science veri tabanında taranan ve GeoAI ile afet yönetimi konularını birlikte ele alan toplam 203 yayın değerlendirilmiştir. Veriler VOSviewer yazılımı kullanılarak analiz edilmiş; yayınların yıllara göre dağılımı, anahtar kelime yapıları, ülke ve kurum iş birlikleri, yazar ağları, atıf ilişkileri, ortak atıf yapıları ve bibliyografik eşleşmeler incelenmiştir. Bulgular, GeoAI ve afet yönetimi alanındaki yayın sayılarının özellikle 2022 yılından sonra hızla arttığını göstermektedir. Anahtar kelime analizleri, literatürün büyük ölçüde GeoAI, uzaktan algılama, derin öğrenme ve makine öğrenmesi kavramları etrafında şekillendiğini ortaya koymuştur. Ülke analizlerinde Amerika Birleşik Devletleri ve Çin’in araştırma üretimi ve akademik etki açısından öne çıktığı belirlenmiştir. Atıf ve ortak atıf analizleri ise coğrafi bilgi sistemleri, uzaktan algılama ve yapay zekâ temelli çalışmaların alanın temel bilgi altyapısını oluşturduğunu göstermiştir. Sonuçlar, GeoAI teknolojilerinin afet yönetiminde giderek daha stratejik bir rol üstlendiğini ve alanın disiplinler arası bir araştırma yapısı içerisinde geliştiğini ortaya koymaktadır. Çalışma, GeoAI ve afet yönetimi literatürünün mevcut durumunu sistematik biçimde değerlendirerek gelecekteki araştırmalara yönelik önemli çıkarımlar sunmaktadır.