Farklı Dozlarda Uygulanan Üre ve Pirinanın Nohut (Cicer arietinum L.) Samanının Yem Kalite Özellikleri Üzerine Etkisi
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.20665951Anahtar Kelimeler:
Cicer arietinum L. Pirina Üre ham protein oranı nispi yem değeri yem kalitesi NDF ADFÖzet
Bu çalışma, farklı dozlarda uygulanan üre ve pirinanın ‘Aras’ nohut (Cicer arietinum L.) çeşidinin kaba yem kalite özellikleri ve sindirilebilirlik düzeyleri üzerine etkilerini belirlemek amacıyla yürütülmüştür. Tarla ve laboratuvar aşamaları Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi'nde gerçekleştirilen araştırma, tesadüf blokları deneme desenine göre 3 tekerrürlü olarak kurulmuştur. Çalışmada organik materyal olarak 2 farklı pirina dozu (150 ve 300 kg/da) ile inorganik azot kaynağı olarak 6 farklı üre dozu (kontrol, 1, 2, 4, 6 ve 8 kg/da) kullanılmıştır. Çalışmada hasat edilen bitkilerde Ham Protein (HPO), Nötral Deterjan Fiber (NDF), Asit Deterjan Fiber (ADF), Asit Deterjan Lignin (ADL), Sindirilebilir Kuru Madde (SKM), Kuru Madde Alım (KMA) oranları ve Nispi Yem Değeri (NYD) incelenmiştir. Varyans analizi sonuçlarına göre; artan üre ve pirina dozlarının HPO, NDF, ADF, ADL, KMA ve NYD üzerine etkileri ve interaksiyonlar istatistiksel olarak önemli (p>0.05) bulunmamıştır. Ancak SKM oranı için pirina uygulamaları arasındaki fark p<0.01 düzeyinde önemli çıkmış ve en yüksek değer (%88.47) 300 kg pirina uygulamasından elde edilmiştir. Bir baklagil olan nohut bitkisinin biyolojik azot fiksasyonu yeteneği sayesinde ekstra azot verilmeyen kontrol parsellerinde dahi yüksek oranda (%14.78) HPO saptanmıştır. Tüm uygulamalarda kaba yemin NYD değerleri 162.08 ile 176.18 arasında seyrederek birinci sınıf (prime kalite) yem kategorisinde yer almıştır. Sonuç olarak, 'Aras' nohut çeşidi ile kaliteli kaba yem üretiminde, çevresel ve ekonomik açıdan maliyetli kimyasal (üre) gübrelemeye ihtiyaç duyulmadığı, organik toprak düzenleyicilerle (pirina) yüksek kalitede üretim yapılabileceği söylenebilir.
Referanslar
Alkhtib, A, Wamatu, J, Ejeta, TT and Rischkowsky, B, 2018. Genetic variability in food and feed traits of early maturing desi chickpea (Cicer arietinum) for multi-dimensional improvement. Animal Nutrition and Feed Technology, 18 (3), pp. 389-398. ISSN 0972-2963 http://doi.org/10.5958/0974-181X.2018.00036.7
Atılgan, A. 2021. Alternative evaluation of olive pomace as production waste. Rocznik Ochrona Środowiska 23, 594-612. https://doi.org/10.54740/ros.2021.042
Beck, D. P., Wéry, J., Saxena, M. C., & Ayadi, A. (1991). Dinitrogen Fixation and Nitrogen Balance in Cool‐Season Food Legumes. Agronomy Journal, 83(2), 334-341. https://doi.org/10.2134/agronj1991.00021962008300020015x
Cinar, S., Hatipoglu, R., Avcı, M., Gundel, F., & Aktas, A. (2018). Quality Characteristics of the Mixtures of Some Warm Season Perennial Grasses with Alfalfa (Medicago Sativa L.) Under Irrigated Conditions In the Mediterranean Region of Turkey. Applied Ecology and Environmental Research, 16(5), 7139-7154. https://doi.org/10.15666/aeer/1605_71397154
Çelebi, Ş. Z., & Şahar, A. K. (2023). Effects of Different Harvest Stages on Forage Yield and Quality of Soybean Cultivars Grown as Second Crops. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Tarım Bilimleri Dergisi, 33(4), 571–580. https://doi.org/10.29133/yyutbd.1265629
Enaime, G., Dababat, S., Wichern, M., & Lübken, M. (2024). Olive mill wastes: From wastes to resources. Environmental Science and Pollution Research, 31, 20853–20880. https://doi.org/10.1007/s11356-024-32360-1
Evrendilek, A. G., 2026. "Valorization of Seafood Processing Byproducts for Sustainable Fertilization: Opportunities and Food Safety Considerations in Agriculture 4.0" Sustainability 18, no. 4: 2064. https://doi.org/10.3390/su18042064
Garcı́a-Ruiz, R., Ochoa, M., Hinojosa, M. B., & Carreira, J. A. 2012. Improved soil quality after 16 years of olive mill pomace application in olive oil groves. Agron. Sustain. Dev. 32, 803–810. https://doi.org/10.1007/s13593-011-0080-7
Gürsoy, E. 2020. Gürsoy, Esra. 2020. “The Effect of Harvest Time and Urea on Morphological Characteristics of Different Grain-Legume Forage Crops”. Turkish Journal of Range and Forage Science 1 (2): 46-56. https://izlik.org/JA95HD87FG
Kafilzadeh, F., & Maleki, E. 2011. Chemical composition, in vitro digestibility and gas production of straws from different varieties and accessions of chickpea. J Anim Physiol Anim Nutr (Berl). Feb;96(1):111-8. doi: 10.1111/j.1439-0396.2011.01131.x.
Kılıçalp, N., Hızlı, H., & Mart, D. 2017. Determining Chemical Composition and Rumen Degradation Characteristics of Different Chickpea (Cicer arietinum L.) Lines Straw. Türk Tarım- Gıda Bilim ve Teknoloji Dergisi, 5(5), 459-463. https://doi.org/10.24925/turjaf.v5i5.459-463.883
López, S., Davies, D. R., Giráldez, F. J., Dhanoa, M. S., Dijkstra, J., & France, J., 2005. Assessment of nutritive value of cereal and legume straws based on chemical composition and in vitro digestibility. J. Sci. Food Agric., 85: 1550-1557. https://doi.org/10.1002/jsfa.2136
Maheri‐Sis, N., Aghajanzad, A., Cheraghi, H., Safaei, A. R., & Mirzaei‐Aghsaghali, A. 2011. Dry matter degradation kinetics and metabolizable energy of chickpea (Cicer arietinum) straw in ruminants. Research Journal of Biological Sciences, 6(12), 635–638.
Mertens, D. R. (1994). Regulation of forage intake. In G. C. Fahey, Jr. (Ed.), Forage Quality, Evaluation, and Utilization (pp. 450-493). American Society of Agronomy, Crop Science Society of America, Soil Science Society of America. https://doi.org/10.2134/1994.foragequality.c11
Pampana, S., Masoni, A., Mariotti, M., Ercoli, L., & Arduini, I. (2016). Nitrogen Fixation Of Grain Legumes Differs in Response to Nitrogen Fertilisation. Experimental Agriculture, 54(1), 66–82. https://doi.org/10.1017/s0014479716000685
Parri, S., Campani, T., Conti, V., Monaci, F., & Protano, G. 2024. New olive-pomace fertilizer tested with a 2-tiers approach: Biomarkers on Eisenia fetida, physiochemical effects on Solanum lycopersicum and Olea europaea. Journal of Environmental Management, 351, Madde 119915. https://doi.org/10.1016/j.jenvman.2023.119915
Rohweder, D. A., Barnes, R. F., & Jorgensen, N. (1978). Proposed hay grading standards based on laboratory analyses for evaluating quality. Journal of Animal Science, 47(3), 747-759. https://doi.org/10.2527/jas1978.473747x
Sameer, S., Thatavarthi, S. N., Jyoshna, G., Gouthami, G., & Revathi, K. (2023). From waste to wealth: The potential of fish-based fertilizers in crop production. Journal of Survey in Fisheries Sciences, 10(3), 705–709.
SAS. (2013). SAS/STAT 9.4 user's guide second edition. SAS Institute Inc., Cary, NC. 550p
Singh, G., Brar, H. S., Virk, H. K., Khokhar, A., Kaur, C., Singh, K., & Gupta, R. K. (2023). Effect of foliar-applied urea on symbiotic parameters, yield and monetary returns of irrigated chickpea. Journal of Plant Nutrition, 46(8), 1668–1682. https://doi.org/10.1080/01904167.2022.2093745
Steel, R. G. D., Torrie, J. H., & Dickey, D. A. (1997). Principles and procedures of statistics: A biometrical approach (3rd ed.). McGraw-Hill. 978-0070610286
Traxler, M. J., Fox, D. G., Van Amburgh, M. E., Boin, C., Gordon, M. B., Tylutki, T. P., & Cuadros, C. E. (1998). Predicting forage indigestible NDF from lignin concentration. Journal of Animal Science, 76(5), 1469-1473. https://doi.org/10.2527/1998.7651469x
Van Soest, P. J., Robertson, J. B., & Lewis, B. A. (1991). Methods for dietary fiber, neutral detergent fiber, and nonstarch polysaccharides in relation to animal nutrition. Journal of Dairy Science, 74(10), 3583-3597. https://doi.org/10.3168/jds.S0022-0302(91)78551-2
İndir
Yayınlanmış
Nasıl Atıf Yapılır
Sayı
Bölüm
Lisans
Telif Hakkı (c) 2026 Euroasia Matematik, Mühendislik, Doğa ve Tıp Bilimleri Dergisi Medical Sciences
Bu çalışma Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License ile lisanslanmıştır.
Dergimizde yayımlanan makaleler, 