Hıyar (Cucumis sativus L.) Bitkisinde Tuz Eşiği Nerede?

Özet

Tuzluluk, sebze üretimini sınırlandıran en önemli abiyotik stres faktörlerinden biridir. Bitkilerde geri dönüşü olmayan zarar oluşturmadan stres tepkilerinin ortaya konulabilmesi için “orta şiddette” tuz düzeyinin belirlenmesi önem taşımaktadır. Bu çalışma, hıyar (Cucumis sativus L.) fidelerinde büyüme parametreleri ve görsel hasar skala değerleri esas alınarak orta şiddette tuz stresi oluşturan NaCl konsantrasyonunun belirlenmesi amacıyla yürütülmüştür. Bitkiler kontrollü iklim koşullarında su kültürü sisteminde yetiştirilmiş ve 0 (kontrol), 50, 75, 100, 125 ve 150 mM NaCl uygulamalarına maruz bırakılmıştır. Çalışma sonunda toplam bitki ağırlığı, kök, gövde ve yaprak ağırlıkları, yaprak sayısı, bitki boyu, gövde çapı ve boğum arası mesafe gibi büyüme parametreleri ölçülmüş; ayrıca bitkiler 1–5 aralığında puanlanan görsel bir hasar skalasına göre değerlendirilmiştir. Sonuçlar, 125 ve 150 mM NaCl düzeylerinin şiddetli nekroz ve bitki ölümüne yol açtığını, dolayısıyla aşırı stres oluşturduğunu göstermiştir. Artan tuz konsantrasyonuna bağlı olarak büyüme parametrelerinde azalma eğilimi belirlenmiş; özellikle 75 ve 100 mM uygulamalarında biyokütle ve bitki boyunda anlamlı düşüşler saptanmıştır. Buna karşılık 50 mM NaCl uygulaması, bitkilerde stres belirtilerinin başladığı ancak canlılığın sürdürülebildiği ve karşılaştırılabilir büyüme yanıtlarının izlenebildiği bir düzey olarak belirlenmiştir. Elde edilen bulgular doğrultusunda, hıyar fidelerinde 50 mM NaCl düzeyinin orta şiddette tuz stresi koşullarını temsil ettiği sonucuna varılmıştır.