Kültürel Mirasın Sürdürülebilirliğinde Dijital İkiz Teknolojisi: Reaktif Restorasyondan kestirimci (Predictive) Bakım Yönetimine Geçiş
Özet Görüntüleme: 46
/ 
PDF İndirme: 34
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.18151859Anahtar Kelimeler:
Dijital İkiz, Kültürel Miras, Kestirimci Bakım, HBIM, IoT, Yapay Zekâ, Önleyici Koruma, Sürdürülebilir RestorasyonÖzet
Toplumların kültürel hafızasını yansıtan tarihi yapıların korunması, reaktif (tepkisel) restorasyondan kestirimci (predictive) ve veriye dayalı yönetime geçişi gerektirmektedir. Geleneksel yaklaşımlar, yalnızca gözle görülür hasar sonrası müdahaleye dayandığı için çoğu zaman geri döndürülemez kayıplara yol açmaktadır. Dijital teknolojilerdeki gelişmeler (özellikle Dijital İkiz (Dİ) sistemleri) kültürel miras varlıklarının sürekli izlenmesini, proaktif karar almayı ve kestirimci bakım yönetimini mümkün kılmaktadır. Bu çalışma, Tarihi Yapı Bilgi Modellemesi (HBIM), Nesnelerin İnterneti (IoT) ve Yapay Zekâ (AI) tabanlı analizleri bütünleştirerek, tarihi yapıların korunmasında Dijital İkiz’in dönüştürücü potansiyelini incelemektedir. Araştırma, veri toplama, teşhis, tahmin, karar alma ve geri beslemeden oluşan beş aşamalı Dijital İkiz tabanlı proaktif bakım döngüsü önermektedir. Bu model, gerçek zamanlı sensör verileriyle beslenen dinamik bir sistem oluşturarak, bozulmalar gerçekleşmeden riskleri öngörür. Çalışma, Dijital İkiz’in uluslararası koruma ilkeleriyle uyumlu biçimde bakım planlarını optimize etme kapasitesini vurgularken; maliyet, teknik bütünleşme ve etik sınırlılıkları da tartışmaktadır.
Referanslar
Akgöz, G., & Ergin, G. (2025). Tarihi yapıların sürdürülebilirliğinde dijital ikiz kullanımı: Bir çoklu durum çalışması. Yedi: Sanat, Tasarım ve Bilim Dergisi, 34, 121–137.
Arsalan, H., Heesom, D., & Moore, N. (2025). From heritage building information modelling towards an “echo-based” heritage digital twin. Heritage, 8(33).
Babaoğlu, C., & Memiş, L. (n.d.). Dijital ikiz ve akıllı şehirler.
Baysal, A. F., & Sayın, A. Z. (n.d.). Restorasyon sonrası Kubbe-i Hadrâ kalem işleri üzerine bir değerlendirme.
Berkli, Y., & Özsağlıcak, Ş. (2019). Erzurum’da bir kısım ahşap direkli caminin restorasyon öncesi ve sonrası durumunun karşılaştırılması. Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 23(Özel Sayı), 1941–1962.
Büyükmıhçı, G., & Kılıç, A. (n.d.). Tarihi dokuda yeni yapı uygulamaları: Yasal ve eylemsel sınırlar.
Büyükmıhçı, G., Salgın, B., & Özkan, A. (n.d.). Yeşil çatı çözümlerinin tarihi dokularda geleneksel çatı örtüsü olarak uygulanabilirliği üzerine bir inceleme.
Çosović, M., & Maksimović, M. (n.d.). Application of the digital twin concept in cultural heritage.
Dabanoğlu, A. C., & Çağlayan, M. (2024). Yıkım sonrası restorasyon ve rekonstrüksiyon uygulaması: Geleneksel bir Diyarbakır evi örneği. Kent Akademisi Dergisi, 17(6), 2337–2365.
Durmaz, S. (n.d.). Acoustic features of a cultural heritage after restoration: Agios Voukolos.
Efe Yavaşcan, E. (n.d.). Design in historical environment: New building design and adaptive reuse workshop on education.
Erturan, İ., & Ergin, E. (2018). Dijital denetim ve dijital ikiz yöntemi. Muhasebe Bilim Dünyası Dergisi, 20(4), 810–830.
Fletcher, R. (n.d.). Neoliberal environmentality: Towards a poststructuralist political ecology of the conservation debate.
Gabellone, F. (2022). Digital twin: A new perspective for cultural heritage management and fruition. Acta IMEKO, 11(1), Article 5.
Grazianova, M., & Mesaros, P. (n.d.). Cultural heritage management from traditional methods to digital systems: A review from BIM to digital twin.
Günay, R. (n.d.). Kültür mirasını korumada çeşitli yaklaşımlar.
Hou, H., Lai, J. H. K., Wu, H., & Wang, T. (2023). Digital twin application in heritage facilities management: Systematic literature review and future development directions. Engineering, Construction and Architectural Management, 1–29.
Hutson, J., Weber, J., & Russo, A. (2023). Digital twins and cultural heritage preservation: A case study of best practices and reproducibility in Chiesa dei SS Apostoli e Biagio. Art and Design Review, 11, 15–41.
Jouan, P., & Hallot, P. (n.d.). Digital twin: Research framework to support preventive conservation policies.
Karataş, L. (2022). Mardin’de kültürel miras yapılarında restorasyon sırasında yapılan hatalı onarımlar, restorasyon sonrası süreçte karşılaşılan sorunlar ve çözüm önerileri. Kültürel Miras Araştırmaları Dergisi, 3(2), 78–86.
Karkaş, Z. S., & Acun Özgünler, S. (n.d.). Tarihi yapılarda kagir yapı malzemelerinin koruma uygulamalarında kullanılabilecek bir yöntem önerisi.
Massafra, A., Predari, G., & Gulli, R. (n.d.). Towards digital twin driven cultural heritage management: A HBIM-based workflow for energy improvement of modern buildings.
Mazzetto, S. (2024). Integrating emerging technologies with digital twins for heritage building conservation: An interdisciplinary approach with expert insights and bibliometric analysis. Heritage, 7, 6432–6479.
Mustafa, F. A. (n.d.). Adaptive reuse of historical buildings using ARP model: The case of Qishla Castle in Koya City.
Niccolucci, F., & Felicetti, A. (2022). Digital twin sensors in cultural heritage ontology applications. Data, 7(n.d.).
Niccolucci, F., Felicetti, A., Hermon, S., Markhoff, B., Theodoridou, M., & Gabellone, F. (n.d.). The heritage digital twin: A bicycle made for two. The integration of digital methodologies into cultural heritage research.
Özen, N. (n.d.). Spatial analysis and post-restoration evaluation of Diyarbakır Parlı (Safa) Madrasa.
Sekban, F. S., & Topçubaşı, M. (n.d.). Kentsel kültürel miras alanlarında nitelik, nicelik, yüzölçümü ve yönetim araçlarının koruma durumuna yansımaları ve koruma sorunları.
Takva, Y., Takva, Ç., Gökşen, F., & İlerisoy, Z. Y. (n.d.). Examination of contemporary additions made with adaptive reuse of historic building heritage.
Tavakoli, S., & Tümer, E. U. (2024). Authenticity- and sustainability-based failure prevention in the post-conservation life of reused historic houses as tourist accommodations: Award-winning projects from Isfahan City. Sustainability, 16, 6820.
Vafaie, F., Remøy, H., & Gruis, V. (n.d.). Adaptive reuse of heritage buildings: A systematic literature review of success factors.
Yüce Aşkın, P. İ. (n.d.). Mimari mirasın yeniden işlevlendirilmesi ve ek yapılar.
İndir
Yayınlanmış
Nasıl Atıf Yapılır
Sayı
Bölüm
Lisans
Telif Hakkı (c) 2025 Euroasia Matematik, Mühendislik, Doğa ve Tıp Bilimleri Dergisi Medical Sciences
Bu çalışma Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License ile lisanslanmıştır.
Dergimizde yayımlanan makaleler, 