Harran Ovasında Tarla Ölçeğinde Mesafeye Bağlı Değişimin Jeoistatiksel Yöntemlerle Belirlenmesi

Halime ÖZTÜRK; Recep GÜNDOĞAN; Mehmet Ali EMİNOĞLU

doi:10.5281/zenodo.17127232

Yazarlar

Halime ÖZTÜRK Harran Üniversitesi, Ziraat Fakültesi, Toprak Bilimi ve Bitki Besleme Bölümü, Şanlıurfa https://orcid.org/0000-0002-9251-1750
Recep GÜNDOĞAN Harran Üniversitesi, Ziraat Fakültesi, Toprak Bilimi ve Bitki Besleme Bölümü, Şanlıurfa https://orcid.org/0000-0001-8877-1130
Mehmet Ali EMİNOĞLU Aydın Adnan Menderes Üniversitesi, Ziraat Fakültesi, Toprak Bilimi ve Bitki Besleme Bölümü Aydın, Türkiye https://orcid.org/0000-0002-8752-5736

DOI:

https://doi.org/10.5281/zenodo.17127232

Anahtar Kelimeler:

Hassas Tarım, Jeoistatistik, Mekânsal Dağılım, Toprak Özellikleri, Toprak Değişkenliği

Özet

Toprak karakteristikleri hem derinlik boyunca hem de yatay düzlemde, kısa mesafeler içinde bile dikkate değer farklılıklar sergileyebilmektedir. Bitkisel üretimin verimliliği açısından bu farklılıkların belirlenmesi ve mekânsal dağılımının haritalanması, toprak işleme, sulama ve gübreleme gibi tarımsal uygulamaların daha etkili hale getirilmesi ve toprağın sürdürülebilir biçimde kullanılması açısından büyük önem taşımaktadır. Günümüzde birçok gelişmiş ülkede, toprak özelliklerinin parsel düzeyindeki varyasyonlarını ortaya koyan veriler üretilmekte, bu sayede değişken doz uygulamaları ile gereksiz girdi kullanımı azaltılmakta ve çevresel sürdürülebilirlik desteklenmektedir. Bu bağlamda yürütülen çalışmada, Harran Üniversitesi Uygulama Alanı, 25x25 m genişliğinde gridlere ayrılarak toplam 56 noktadan 0-30 cm derinliğinden bozulmuş toprak örnekleri alınmış ve parçacık boyutları (kum, slt ve kil) organik madde, elektriksel iletkenlik, karbonat içeriği ve mevcut fosfor gibi bazı fiziksel ve kimyasal özellikleri analiz edilmiştir. Toprak özelliklerinin mesafe ile olan değişimleri jeoistatistiksel yaklaşımlar kullanılarak modellenmiş ve uygun variogram modelleri aracılığıyla her bir özelliğin parsel bazındaki dağılımı haritalanmıştır. Arazi genelinde en yüksek varyasyon katsayısı %28.26 ile elektriksel iletkenlikte gözlenmiş, bunu sırasıyla organik madde (%24.26) ve yarayışlı fosfor (%19.20) izlemiştir. Diğer özellikler ise silt (%11.54), kum (%10.96), kil (%6.96), kireç (%4.88) ve pH (%1.51) şeklinde sıralanmıştır. Toprak parametrelerinin hata kare ortalamasının karekökü (RMSE) değerlerine göre, kum (2.9175), kil (3.3915), pH (0.1248), organik madde (0.3465) ve kireç (1.8179) küresel variogram modeline en iyi uyumu sağlarken; fosfor (0.6385) ve mil (3.1202) için üssel variogram modelinin daha uygun olduğu belirlenmiştir.

Referanslar

Akgül, M., Öztaş, T., & Canbolat, M. Y., 1995. Atatürk Üniversitesi Çiftliği topraklarında tekstürel değişimin jeoistatistiksel yöntemlerle belirlenmesi. İlhan Akalan Toprak ve Çevre Sempozyumu, 1(1): 82–92.

Allison, L. E., & Moodie, C. D., 1965. Carbonate. Methods of Soil Analysis: Part 2 Chemical and Microbiological Properties.

Arshad, M. A., & Coen, G. M., 1992. Characterization of soil quality: Physical and chemical criteria. American Journal of Alternative Agriculture, 7(1-2): 25-31.

Aydemir, M., Kara, Z., 2023. Yumuşak Çekirdekli Meyve Yapraklarının Toprakların Bazı Özelliklerine Etkisi. ISPEC Tarım Bilimleri Dergisi, 7(1): 45-52. DOI: https://doi.org/10.5281/zenodo.7698869.

Bouyoucos, G. J., 1951. A recalibration of the hydrometer method for making mechanical analysis of soils.

Brubaker, S. C., & Hallmark, C. T., 1991. A comparison of statistical methods for evaluating map unit composition. In: Mausbach, M. J., Wilding, L. P. (Eds.), Spatial Variabilities of Soils and Landforms. Soil Science Society of America, Madison, WI, pp. 73–88.

Brubaker, S. C., 1989. Evaluating soil variability as related to landscape position using different statistical methods. PhD Thesis, Texas A&M University, College Station, Texas, USA.

Budak, M., Günal, H., Çelik, İ., Acir, N., & Sırrı, M., 2018. Dicle havzası toprak özelliklerinin yersel değişimlerinin jeoistatistik ve coğrafi bilgi sistemleri ile belirlenmesi ve haritalanması. Türkiye Tarımsal Araştırmalar Dergisi, 5(2): 103-115.

Castrignanò, A., Giugliarini, L., Risaliti, R., & Martinelli, N., 2000. Study of spatial relationships among some soil physico-chemical properties. Geoderma, 97(1-2): 39-60.

Davis, R. A., 1992. Depositional Systems: An Introduction to Sedimentology and Stratigraphy. Prentice Hall, New Jersey.

Deutsch, V., & Journel, A. G., 1998. Geostatistical Software Library and User's Guide. Oxford University Press, New York.

Dexter, A. R., 2004. Soil physical quality: Part I. Geoderma, 120(3-4): 201-214.

Dexter, A. R., Richard, G., Arrouays, D., Czyż, E. A., Jolivet, C., & Duval, O., 2008. Complexed organic matter controls soil physical properties. Geoderma, 144(3-4): 620-627.

Dey, P., Karwariya, S., & Bhogal, N. S., 2017. Spatial variability analysis of soil properties using geospatial technique in Katni district of Madhya Pradesh, India. International Journal of Plant & Soil Science, 17(3): 1-13.

Di, H. J., Kemp, R. A., & Trangmar, B. B., 1989. Use of geostatistics in designing sampling strategies for soil survey. Soil Science Society of America Journal, 53(4): 1163-1167.

Doğan, O., 1983–1992. Türkiye topraklarının verimlilik durumu. Çevre ve Erozyonla Mücadele Genel Müdürlüğü, TOVEP Projesi.

Erdinç, Z., & Erdinç, M. H., 2018. The place of Turkey in agricultural economics and its tracked agricultural policies. Journal of Current Researches on Business and Economics, 8(2): 69-84.

Eryılmaz, H., 2010. Mekansal istatistikte nokta örüntü teknikleri ve bir uygulama. Doktora Tezi, Anadolu Üniversitesi, Eskişehir.

ESRI, 2001. Using ArcGIS Geostatistical Analyst. ESRI, Redlands, California, USA.

Eyüpoğlu, F., 1999. Türkiye topraklarının verimlilik durumu. T.C. Başbakanlık Köy Hizmetleri Genel Müdürlüğü, Ankara.

FAO, 2011. The State of the World’s Land and Water Resources for Food and Agriculture (SOLAW) – Managing Systems at Risk. Food and Agriculture Organization of the United Nations, Rome & Earthscan, London.

Farifteh, J., Farshad, A., & George, R. J., 2006. Assessing salt-affected soils using remote sensing, solute modelling, and geophysics. Geoderma, 130(3-4): 191-206.

Goovaerts, P., 2001. Geostatistical modelling of uncertainty in soil science. Geoderma, 103(1-2): 3-26.

Horneck, D. A., Hart, J. M., Topper, K., & Koepsell, B., 1989. Methods of Soil Analysis Used in the Soil Testing Laboratory at Oregon State University. Oregon State University, USA.

Jansen, I. J., & Arnold, R. W., 1976. Defining ranges of soil characteristics. Soil Science Society of America Journal, 40(1): 89-92.

Journel, A. G., & Huijbregts, C. J., 1978. Mining Geostatistics. Academic Press, London.

Korkmaz, K., 2005. Kireçli toprakların fosfor durumlarının belirlenmesi ve fosfor uygulamasının mısır verimine etkisi. Doktora Tezi.

Kökten, K., & Seydoşoğlu, S., 2021. Legumes Processing and Potential (1. Baskı). Iksad Publishing House, No: 278, Ankara.

Lindsay, W. L., Vlek, P. L., & Chien, S. H., 1989. Phosphate minerals. Minerals in soil environments, 1: 1089-1130.

Nielsen, D. R., Warrick, A. W., & Myers, D. E., 1986. Geostatistical methods applied to soil science. In: Klute, A. (Ed.), Methods of Soil Analysis: Part 1 Physical and Mineralogical Methods. Agronomy Monograph No. 9, ASA-SSSA, Madison, WI, pp. 53–82.

Nordt, L. C., Jacob, J. S., & Wilding, L. P., 1991. Quantifying map unit composition for quality control in soil survey. Spatial variabilities of soils and landforms, 28: 183-197.

O’halloran, I. P., Kachanoski, R. G., & Stewart, J. W. B., 1985. Spatial variability of soil phosphorus as influenced by soil texture and management. Canadian Journal of Soil Science, 65(3): 475-487.

Olsen, S. R., 1954. Estimation of available phosphorus in soils by extraction with sodium bicarbonate. USDA Circular, 939.

Özdemir, Ş., Günal, H., Arslan, H., Özaydın, K. A., Kahyaoğlu, S. E., & Ağar, A. M., 2019. Çerikli Sulama sahasında toprak tuzluluğunun tahmininde deterministik ve stokastik enterpolasyon yöntemlerinin kullanımı. Toprak Su Dergisi, 8(1): 55-67.

Pallant, J., 2020. SPSS Survival Manual: A Step by Step Guide to Data Analysis Using IBM SPSS. Routledge, London.

Pebesma, E. J., 2001. Gstat User’s Manual. Department of Physical Geography, Utrecht University, Netherlands.

Pierce, F. J., Larson, W. E., Dowdy, R. H., & Graham, W. A. P., 1983. Productivity of soils: assessing long-term changes due to erosion. Journal of Soil and Water Conservation, 38(1): 39-44.

Polat, O., Polat, S., & Akça, E., 2011. Küresel ısınmada ormanların karbon tutulumuna etkisi: Tarsus-Karabucak örneği. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Doğa Bilimleri Dergisi, Özel Sayı: 313–319.

Roger, A., Libohova, Z., Rossier, N., Joost, S., Maltas, A., Frossard, E., & Sinaj, S., 2014. Spatial variability of soil phosphorus in the Fribourg canton, Switzerland. Geoderma, 217: 26-36.

Saltalı, K., Kuru, M., Tosun, Y.K., Kara, Z., Yakupoğlu, T., 2024. Andırın-Çiğsar Bölgesi Kiraz Bahçesi Topraklarının Bazı Fiziko-Kimyasal Özelliklerinin Değerlendirilmesi. ISPEC Tarım Bilimleri Dergisi, 8(4): 884-893.

Samra, J. S., Singh, V. P., & Sharma, K. N. S., 1988. Analysis of spatial variability in sodic soils: 2. Point-and block-kriging. Soil Science, 145(4): 250-256.

Smith, D. W., 2014. Soil Survey Staff: Keys to Soil Taxonomy. Natural Resources Conservation Service, Washington.

Tan, K. H., & Dowling, P. S., 1984. Effect of organic matter on CEC due to permanent and variable charges in selected temperate region soils. Geoderma, 32(2): 89-101.

Tercan, A. E., & Saraç, C., 1998. Maden yataklarının değerlendirilmesinde jeostatistiksel yöntemler. TMMOB Jeoloji Mühendisleri Odası Yayını, Ankara.

Trangmar, B. B., Yost, R. S., & Uehara, G., 1985. Application of geostatistics to spatial studies of soil properties. In: Brady, N. C. (Ed.), Advances in Agronomy, Vol. 38. Academic Press, New York, pp. 45–94.

Truog, E. M. I. L., 1947. Soil reaction influence on availability of plant nutrients. Soil Science Society of America Journal, 11(C): 305-308.

Usowicz, B., & Lipiec, J., 2017. Spatial variability of soil properties and cereal yield in a cultivated field on sandy soil. Soil and Tillage Research, 174: 241-250.

Uyguçgil, H., 2007. Çok değişkenli maden yataklarında rezerv tenör tahmininde jeoistatistik ve coğrafi bilgi sistemleri tekniklerinin kullanımı. Doktora Tezi, Eskişehir Osmangazi Üniversitesi, Eskişehir.

Vasu, D., Singh, S. K., Sahu, N., Tiwary, P., Chandran, P., Duraisami, V. P., ... & Kalaiselvi, B., 2017. Assessment of spatial variability of soil properties using geospatial techniques for farm level nutrient management. Soil and Tillage Research, 169: 25-34.

Wang, Y. Q., & Shao, M. A., 2013. Spatial variability of soil physical properties in a region of the Loess Plateau of PR China subject to wind and water erosion. Land Degradation & Development, 24(3): 296-304.

Webster, R., & Oliver, M. A., 2007. Geostatistics for Environmental Scientists. John Wiley & Sons, Chichester.

Wilding, L. P., Bouma, J., & Goss, D. W., 1994. Impact of spatial variability on interpretive modeling. Quantitative modeling of soil forming processes, 39: 61-75.

Yates, S. R., Warrick, A. W., & Myers, D. E., 1986. Disjunctive kriging: 1. Overview of estimation and conditional probability. Water Resources Research, 22(5): 615-621.

Harran Ovasında Tarla Ölçeğinde Mesafeye Bağlı Değişimin Jeoistatiksel Yöntemlerle Belirlenmesi

Yazarlar

DOI:

Anahtar Kelimeler:

Özet

Referanslar

İndir

Yayınlanmış

Nasıl Atıf Yapılır

Sayı

Bölüm

Lisans

Aynı yazar(lar)ın dergideki en çok okunan makaleleri

Makale Gönder

Dil

Bilgi

Anahtar Kelimeler

Yeni Sayı