Kamusal Mekanların Kamusal Sanat Bağlamında Adana Kentinin Nirengi Noktaları Üzerinden Değerlendirilmesi
Özet Görüntüleme: 407
/ 
PDF İndirme: 131
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.17131498Anahtar Kelimeler:
Kevin Lynch, Kamusal Sanat, Nirengi Noktası, Mimari Tasarım, AdanaÖzet
Kentler kendine özgü coğrafik, kültürel, ekonomik ve fiziksel değerleri ile kimlik kazanmaktadırlar. Kente özgü olan bu değerler, kentin fiziksel yapılanmasındaki önemli etmenlerdir. Kent plancısı Kevin Lynch, bireyin mekanı algılaması ve mekanı anlamlandırması için yapılı çevrenin beş özelliğinden bahsetmektedir; yollar, bölgeler, sınırlar, odak noktaları ve nirengi noktalarıdır. Ayrıca bir birey geçmiş deneyim, hatıra ve kültürü bağlamında bir mekanı algılayabilmekte ve bir tanıma dönüştürebilmektedir. Bu çalışma, bireyin huzurlu ve güvenli bir ortamda yaşadığı hissinin ancak kamusal sanatla güçleneceğini savunmaktadır. Bu bağlamda, Kevin Lynch’in kent bileşenlerinden biri olan nirengi noktalarının kentsel ölçekteki yerinin ve anlamının neden önemli olduğu çalışmanın ana problemini oluşturmaktadır. Kent ölçeğinde ele alınan kamusal mekanlardaki nirengi noktalarının, kamusal sanat bağlamında değerlendirilmesi amacındaki bu çalışma Adana ilini kapsamaktadır. Bu noktalar kentin planlı olarak inşa edilmesinden beri kullanımda olan bölgeler olup rastgele yöntemle seçilmiştir. Örneklem alanları çalışmanın amacı doğrultusunda değerlendirilmiştir. Sonuç olarak kentsel ölçekteki nirengi noktalarının kamusal sanatla inşa edilmesinin kentin imajını olumlu etkilemesi ve bireyin kendini huzurlu, güvende hissetmesine katkı sağlaması yönünden önem taşıdığı vurgulanmaktadır.
Referanslar
Anonim, 2016. Barış Meydanı ve Anıtı. Adana Tabip Odası, (https://www.adanatabip.org.tr/baris-aniti-gozyaslariyla-acildi/), (Erişim tarihi: 16.04.2025).
Anonim, 2016a. Adana Kent Planı Haritası. Seyhan Belediyesi, Emlak ve İstimlak Müdürlüğü, Adana
Anonim, 2017. Adana Hakkında Bilgi. Seyhan Belediyesi, Emlak ve İstimlak Müdürlüğü, Adana
Anonim, 2018. Adana Heykel Park. Adana Büyükşehir Belediyesi, (https://x.com/Adana_Bld/status/1077547746251423744/photo/3), (Erişim tarihi: 15.04.2025).
Anonim, 2018a. Adana Heykel Park’taki Heykeltraşların Adları. Çukurova Barış Gazetesi, (https://www.cukurovabarisgazetesi.net/ozgun-heykeller-gorucuye-cikti/14391/), (Erişim tarihi: 16.04.2025).
Anonim, 2019. Atatürk’ün İsmini Taşıdığı Parka Ziyaretinden Bir Görünüm. AdanaCity01, (https://www.facebook.com/photo.php?fbid=1633601136769919&id=1108578595938845&set=a.1224055117724525), (Erişim tarihi: 13.04.2025).
Anonim, 2022. İsmet İnönü Parkı’nın Yenilenmesi Hakkında Bilgi. Adana Ulus Gazetesi, (https://www.adanaulus.com/haber/inonu-parki-yenilendi-141708.html), (Erişim tarihi: 15.04.2025).
Anonim, 2024. Atatürk’ün Adana’ya Gelişinin 101. Yıldönüm Töreni. Anadolu Ajansı, (https://www.sondakika.com/guncel/haber-ataturk-un-adana-ya-gelisinin-101-yil-donumu-toren-16948497/), (Erişim tarihi: 13.04.2025).
Anonim, 2024a. Atatürk Parkı Yılbaşı Eğlencesi. Nil’in Hikayesi, (https://www.instagram.com/nilinhikayesi/reel/DD-KwgiMYj6/), (Erişim tarihi: 14.04.2025)
Anonim, 2024b. Memories Of The Philosopher Emperor. Rome Travel Guide, (https://www.througheternity.com/en/blog/rome-travel-guide/equestrian-monument-marcus-aurelius.html#), (Erişim tarihi: 10.04.2025).
Anonim, 2024c. Barış Meydanı ve Anıtı’na Ait Görseller. Sadece.adana, (https://www.instagram.com/sadece.adana/p/DB1Pr3egsQ9/?img_index=4), (Erişim tarihi: 17.04.2025).
Anonim, 2024d. Merkez Park içindeki Dünya Anıtı. Tatildenince, (https://blog.tatildenince.com/adana-gezilecek-yerler/), (Erişim tarihi: 18.04.2025).
Anonim, 2025. Adana Hakkında Bilgi. Wikipedia, [https://tr.wikipedia.org/wiki/Atat%C3%BCrk_Park%C4%B1_(Adana)], (Erişim tarihi: 15.03.2025)
Anonim, 2025a. İsmet İnönü Parkı, Adana Büyükşehir Belediyesi, (https://www.adana.bel.tr/tr/haber/inonu-parki-yenilendi#images-5), (Erişim tarihi: 15.04.2025).
Anonim, 2025b. İsmet İnönü Parkı. Adana Büyükşehir Belediyesi, (https://www.adana.bel.tr/tr/haber/inonu-parki-yenilendi--adina-yakisir-halde-halkin-hizmetine-acildi#images-4), (Erişim tarihi: 15.04.2025).
Anonim, 2025c. İsmet İnönü Parkı. Adana Büyükşehir Belediyesi, (https://www.adana.bel.tr/tr/haber/inonu-parki-yenilendi--adina-yakisir-halde-halkin-hizmetine-acildi#images-6), (Erişim tarihi: 15.04.2025).
Anonim, 2025d. İsmet İnönü Parkı. Adana Büyükşehir Belediyesi, (https://www.adana.bel.tr/tr/haber/inonu-parki-yenilendi--adina-yakisir-halde-halkin-hizmetine-acildi#images-7), (Erişim tarihi: 15.04.2025).
Anonim, 2025e. Adana’daki Etkinliklerin Buluşma Noktası Olarak Merkez Park İçin Bildiri Görseli. Adana Büyükşehir Belediyesi, (https://www.adana.bel.tr/tr/haber), (Erişim tarihi: 19.04.2025).
Akgün, Ü. E., 2011. Müzelerde mekan kurgusunun algı ve yön bulmadaki etkisinin incelenmesi. Yüksek Lisans Tezi, İstanbul Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, İstanbul.
Aragones, J.J., Arredondo, J. M., 1985. Structure of urban cognitive maps. Journal Of Environmental Psychology, 5(2): 197-212. https://doi.org/10.1016/S0272-4944(85)80017-7
Aytatlı, B., Kuzulugil, A., Demircioğlu Yıldız, N., 2019. Kamusal alan kentsel donatılarında heykel-çevre ilişkisinin kent peyzajı açısından değerlendirilmesi Erzurum kent merkezi örneği. 2nd International Congress on Engineering and Architecture
Bacon, E., 1992. Design Of Cities, London: Thames and Hudson.
Bulut, B., Akdeniz, A., 2023. 10 Kasım Atatürk’ü Anma Töreni. İlk Haber Gazetesi, (https://www.ilkhaber-gazetesi.com/yerel/adanada-9u-5-gece-hayat-durdu-146872), (Erişim tarihi: 13.04.2025).
Chang, T. C., Lee, W. K., 2003. Renaissance city Singapore: A study of arts spaces. Area, 35(2): 128-141. https://doi.org/10.1111/1475-4762.00155
Çanak, E., 2024. Adana’daki Erken Cumhuriyet dönemi eserlerinden Atatürk Parkı ve Anıtı. Akademik Tarih ve Düşünce Dergisi, 11(6): 3863-3877.
Çanakçıoğlu, N. G., 2016. Pediyatrik tedavi mekanlarını kullanan bireylerin mekansal algılarının bilişsel ve mekan dizimi yöntemleriyle İrdelenmesi. Doktora Tezi, İstanbul Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, İstanbul.
Downs, R., Stea, D., 1973. Image And Environment, Aldine Press: Chicago.
Ergül, S., 2024. Mimar Sinan Anıtı ve Çevresine Ait Bir Görünüm. Medya Yenigün, (https://www.medyayenigun.net/haber/19885473/adanada-mimar-sinani-anma-etkinligi-gerceklestirildi), (Erişim tarihi: 18.04.2025).
Erman, O., Boran, B., 2015. Kentsel mekanda heykel yerleştirmelerinin değerlendirilmesi: Semiyotik bir model önerisi. Çukurova Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 44(2): 170-190. https://doi.org/10.14812/cufej.2015.009
Garip, E., 2009. Büyük mağazalarda tüketici mekansal davranışının mekansal dizim çerçevesinde irdelenmesi. Doktora Tezi, İstanbul Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, İstanbul.
Garling, T., Golledge, R.C., 1989. Environmental perception and cognition. Environment And Behavior, 203-230.
Gehl, J., 2013. Cities For People, Island Press
Gehl, J., 1987. Life Between Buildings: Using Public Space, Washington DC: Island Press.
Güç, M., 2005. Açık alan heykellerinin kent estetiğine katkısı. Yüksek Lisans Tezi, Çukurova Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Adana.
Günay, B., 1999. Urban design is a public policy. ODTÜ Mimarlık Fakültesi Yayınları.
Google Earth, 2025. Adana. Google Earth,
(https://earth.google.com/web/@36.99499876,35.33461208,22.08853473a,6286.76251025d,35y,-0h,0t,0r/data=CgRCAggBQgIIAEoNCP_wEQAA), (Erişim tarihi: 11.04.2025).
Irwin, N., 2024. La Grande Vitesse At Calder Plaza. Experiencegr, (https://www.experiencegr.com/articles/post/calder/), (Erişim tarihi: 10.04.2025).
İsmet İnönü, 2025. İsmet İnönü Anıt ve Heykelleri. İsmet İnönü, (https://www.ismetinonu.org.tr/ismet-inonu-anit-ve-heykelleri/), (Erişim tarihi: 15.04.2025).
Kedik S., 2012. Kamusal alan, kent ve heykel ilişkisi. Anadolu University Journal Of Socıal Scıences, 11(1): 229–240.
Kelkar, N. P., Spinelli, G., 2016. Building social capital through creative placemaking. Strategic Design Research Journal, 9(2): 54-66. https://doi.org/10.4013/sdrj.2016.92.01
Keskinok, H.Ç., 2010. Kamusallığın üretimi olarak kentsel estetik. TMMOB Mimarlar Odası Ankara Şubesi Dosya Kent Estetiği, 23: 15-22.
Kong, L., 1996. Popular music in Singapore: Exploring local cultures, global resources, and regional identities. Environment And Planning D: Society And Space, 14(3). https://doi.org/10.1068/d140273
Kuzu, F., 2012. Türkiye’de kamusal alan estetiği ve heykel. Yüksek Lisans Tezi, Işık Üniversitesi, Sosyal Bilimleri Enstitüsü, İstanbul.
Kwon, M., 2004. Once Place After Another: Site-Specific Art And Locational Identity, Cambridge: The MIT Press.
Lozano, E., 1988. Visual Needs in Urban Environments and Physical Planning, Environmental Aesthetics. (Ed: Nasar, J. L.) Cambridge: Cambridge University Press.
Lynch, K., 1960. The Image of the City, Cambridge: MIT Press
Lynch, K., 2010. Kent İmgesi. (İrem Başaran, Çev.) İstanbul: İş Bankası Kültür Yayınları.
McCarthy, J., 2006. Regeneration of cultural quarters: Public art for place image or place identity. Journal of Urban Design, 11(2): 243-262. https://doi.org/10.1080/13574800600644118
Meral, F. E., Çelen Öztürk, A., 2023. Kentin imgelenebilirliğinde kamusal alanda yer alan heykellerin etkisi: Eskişehir örneği. Sanat&Tasarım Dergisi, 13(1): 308-325
Mezat, J., 2025. Atatürk Parkı ve Atatürk Heykeli. Janus Mezat, (https://www.janusmezat.com/urun/5684856/fotokart-adana-ataturk-parki), (Erişim tarihi: 11.04.2025).
Miles, M., 1997. Art, space and the city: Public art and urban futures. Routledge. https://doi.org/10.4324/9780203973110
Moore, G. T., Colledge, R. G., 1976. Environmental Knowing: Theories, Research and Methods. New York: Stroudsburg, Dowden, Hutchinson and Ross.
Öztürk Büke, F. G., 2024. Türkiye’de kamusal sanatın çıkmaz sokağı: Temalı kent heykelleri - kent simgeleri - furyası (1). METU JFA, 41(2): 199-224. https://doi.org/10.4305 / METU.JFA.2024.2.8
Palmer, J. M., 2012. The politics of “the public": Public art, urban regeneration and the postindustrial city - The case of downtown Denver. Doktora Tezi, University Of Colorado.
Passini, R., 1984. Wayfinding in Architecture. New York: Van Nostrand Reinhold.
Payaslı Oğuz, G., 2002. Adana Tepebağ bölgesindeki tarihi yerleşim dokusunun 98 depremi sonrası incelenmesi ve koruma-geliştirme önerisi. Yüksek Lisans Tezi, Gazi Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Ankara.
Polat, B., 2023. Kentsel mekanlar ve sanat ilişkisi: Heykel parkların rolü. Uluslararası Sosyal ve Beşeri Bilimler Araştırma Dergisi, 10(102): 3588-3600. https://doi.org/10.5281/zenodo.10452501
Pollock, V. L., Paddison, R., 2010. Embedding public art: Practice, policy and problems. Journal Of Urban Design, 15(3): 335-356. https://doi.org/10.1080/13574809.2010.487810
Schulz, C. N., 1980. Genius Loci: Towards A Phenomenology Of Architecture. Rizzoli.
Shahhosseini, E., 2015. The role of urban sculpture in shaping the meaning of identity in contemporary urban planning. International Journal Of Science, Technology And Society, 3(2-1): 24-26. https://doi.org/10.11648/j.ijsts.s.2015030201
Şahin B. B., 2019. Adana tarihi kent merkezinde morfolojik bir okuma; Abidinpaşa Caddesi’nin 1938-2018 yılları arasındaki fiziki değişimi. Yüksek Lisans Tezi, Çukurova Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Adana.
Tarçın Tugay, Z., 2018. Mekansal belleğin ortaöğretim binaları bağlamında irdelenmesi. Doktora Tezi, İstanbul Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, İstanbul.
Tolman, E.C., 1948. Cognitive maps in rats and men. The PsychologicaReview, 55: 189- 208.
Tversky, B., 2003. Structures of mental spaces: How people think about space. Environment And Behavior, 35(1). https://doi.org/10.1177/0013916502238865
Umar, N., 2010. Adana Tepebağ- Kayalıbağ kentsel ve arkeolojik sit alanı koruma projes, Yüksek Lisans Tezi, İstanbul Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, İstanbul.
Verhoeff, R., 1994. High culture: The performance arts and its audience in the Netherlands. Tijdschrift Voor Economische En Sociale Geografie, 85(1): 79-83. https://doi.org/10.1111/j.1467-9663. 1994.tb00676.x
Zimring, C., Dalton, R. C., 2003. Linking objective measures of space to cognition and action. Environment And Behavior, 35(3).
İndir
Yayınlanmış
Nasıl Atıf Yapılır
Sayı
Bölüm
Lisans
Telif Hakkı (c) 2025 Euroasia Matematik, Mühendislik, Doğa ve Tıp Bilimleri Dergisi Medical Sciences
Bu çalışma Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License ile lisanslanmıştır.
Dergimizde yayımlanan makaleler, 